Er is hier één ding dat bijna niemand uit Noord-Europa in het begin snapt: de Spaanse keuken is niet ingewikkeld. Er zitten geen twintig stappen in en er staat geen saus een uur in te koken. Vis, olie, zout, vuur. Een tomaat die naar tomaat smaakt. Dat is het.
Het verschil zit niet in wat je ermee doet maar in wat je in handen krijgt. En daar hebben we het geluk dat we zitten waar het groeit.
Begin bij de markt
Elk dorp aan deze kust heeft één dag in de week zijn mercadillo: kramen met groente, fruit, vis, kaas, noten, kruiden, en ernaast iemand die sokken verkoopt. Je loopt erheen met een mand en je komt thuis met een week eten voor een prijs waar je in de supermarkt om moet lachen.
| Dag | Waar |
|---|---|
| Maandag | Marbella (recinto ferial Las Albarizas) |
| Dinsdag | Fuengirola (recinto ferial), Nerja |
| Woensdag | Estepona, Benalmádena (Arroyo de la Miel), La Cala de Mijas |
| Donderdag | Torremolinos, San Pedro de Alcántara, Alhaurín el Grande, Frigiliana |
| Vrijdag | Coín, Puerto Banús (antiek) |
| Zaterdag | La Cala de Mijas |
| Zondag | De rastros: Fuengirola (Parque Doña Sofía), Torremolinos, Coín |
In La Cala de Mijas is het dus twee keer per week: woensdag en zaterdag. Marktdagen schuiven met feestdagen, dus kijk de week van een feria even na.
En wie naar Málaga rijdt: de Mercado Central de las Atarazanas is maandag tot zaterdag open van negen tot twee, zondag gesloten. Het gebouw staat op de plek van de oude islamitische scheepswerven, en de poort waar je onderdoor loopt is nog de originele uit de veertiende eeuw. Binnen staan de viskramen op een rij en liggen de garnalen op ijs waar je nog bijna zeewater bij ruikt.
Eén tip die alles makkelijker maakt: koop niet wat je van plan was. Koop wat er goed uitziet, en bedenk daarna wat je ermee doet. Zo koken ze het hier ook.
Wat hier groeit en bijna nergens anders
Achter Vélez-Málaga en Torrox beginnen de terrassen de heuvels op te lopen, en daar staat de Axarquía vol met bomen die in de rest van Europa niet overleven. Dat is geen folklore maar een serieuze streek: ruim negentig procent van alle mango's die in Europa geoogst worden, komt uit die paar valleien, en het merk Mango de Málaga sloot zijn derde seizoen af op meer dan vijftienduizend ton.
- Mango — Osteen en Keitt zijn de twee die je ziet liggen. Eind zomer tot in de herfst, en op de markt kosten ze een fractie van wat een vliegtuigmango in Nederland doet.
- Avocado — het seizoen begint eind oktober met Bacon en Fuerte; de Hass is vanaf half november op zijn best. Koop ze hard en laat ze op de keukentafel rijpen.
- Chirimoya — de vreemdste en de lekkerste. Beschermde oorsprongsbenaming, alleen de variëteit Fino de Jete, met de hand geoogst en binnen een dag ingepakt. Uit Nerja, Frigiliana, Torrox, Algarrobo en Vélez-Málaga.
Zo'n chirimoya moet je overigens durven. Hij ziet eruit als een groene handgranaat en voelt als een oude tennisbal, maar je snijdt hem doormidden, pakt een theelepel, en dan begrijp je waarom er een consejo regulador op bestaat. Minstens zeventien graden Brix aan zoet, met een zuurtje erachter.
Drie dingen die altijd lukken
Als je hier nieuw bent en voor acht mensen moet koken zonder in de stress te schieten, dan zijn dit de drie waar je op kunt bouwen. Geen van de drie heeft een recept nodig.
- Vis op het vuur. Vraag op de markt wat er die ochtend binnenkwam, laat het schoonmaken, en leg het op de barbecue met grof zout en citroen. Niets anders. Een sardine hoeft vijf minuten en je eet hem met je handen.
- Iets koud uit de blender. Tomaten, komkommer, knoflook, brood, olie, azijn, zout — en in de zomer is dat het halve avondeten. Je maakt het 's ochtends en het staat koud te worden terwijl je naar het strand bent.
- Een pan rijst met wat er is. Niet de paella uit het boekje, gewoon rijst met wat er over was van de markt. Dit is het gerecht waar iedereen aan tafel zijn eigen mening over heeft, en dat is precies de bedoeling.
Waarom samen koken makkelijker is dan samen uitgaan
Uit eten gaan met mensen die je nog niet kent is een gesprek van drie uur dat je moet volhouden. Samen koken niet. Er is altijd iets te doen: iemand snijdt, iemand dekt, iemand staat bij het vuur en doet alsof hij weet wat hij doet. Stiltes vallen niet op als er een pan op staat.
En het kost bijna niets. Ieder brengt iets mee — een fles, een nagerecht, een kilo vis van de markt — en daarmee is het hele gastheer-probleem weg. Niemand hoeft een avond te betalen voor acht man.
Het mooiste is wat je er ongemerkt bij krijgt: aan tafel hoor je waar de goede vishandelaar staat, bij welke kraam ze je niet de nieuwkomersprijs rekenen, en hoe je hier een gasfles besteld krijgt. Dat staat nergens opgeschreven.
Zo zet je het op het prikbord
Op het prikbord hoef je niets te verkopen. Daar staan de mensen die iets willen ondernemen en er nog iemand bij zoeken. Eén ding: zet er geen datum in. Eerst kijken wie er zin heeft, en als je weet met hoeveel je bent prik je samen een avond. Andersom staat er een datum op waar toevallig niemand kan.
- “Wie heeft er zin om samen te koken? Ik dacht aan vis van de markt op de barbecue, bij mij in de tuin. Ik ben geen kok, dus verwacht er niks van. Ieder brengt wat mee. Meld je even, en zodra we met een paar zijn kijken we samen welke avond iedereen schikt.”
- “Ik zou graag Spaans leren koken van iemand die het echt kan. Ik woon in Fuengirola en heb een grote keuken. Als er een paar mensen zijn die dat ook willen, maak ik er gewoon een vaste avond van.”
- “Gezocht: mensen om de markt in Coín af te gaan en daarna bij mij te koken van wat we gevonden hebben. Ik heb plek in de auto.”
Dat is alles. Geen prijs, geen advertentie, niets te koop. Wie het leest en zin heeft, stuurt een bericht terug — en dan is de datum zo gevonden. Dat is nooit het moeilijke deel.
Wij zijn het liefst het dorpsplein van deze kust, en op een dorpsplein wordt niet alleen gehandeld. Daar wordt ook afgesproken wie er vrijdag komt eten.